مطالب منتخب سایت
پیوندهای منتخب
خبرنامه


كارگاه ها و دوره هاي آموزشي
Enter Title

نام و نام خانوادگی : دکتر محمود صناعی

نوشته دکتر حسن حمیدپور

hassan.hamidpour91@gmail.com

رسم خبرنامه انجمن روان‌شناسي ايران تا به حال بر اين بوده كه به معرفي روان‌شناساني بپردازد كه در قيد حيات هستند، امّا در اين شماره قصد داريم از فردي ياد كنيم كه متاسفانه به نظر مي‌رسد در بين اساتيد ادبيات و فلسفه شناخته تر است تا در بين اساتيد و دانشجويان روان‌شناسي.

دكتر محمود صناعي در سال 1297 در شهر اراك به دنيا آمد. پس از طي تحصيلات مقدماتي، دوره كالج آمريكايي (دبيرستان البرز) را به پايان رساند. او از دانشگاه تهران، ليسانس زبان انگليسي و فلسفه و علوم تربيتي گرفت و در سال 1324 راهي انگستان شد و پس از اخذ درجة كارشناسي ارشد و دكترا در رشته فلسفه، روان شناسي به يادگيري روان كاوي پرداخت و در اين رشته نيز مدرك معتبر گرفت. پروفسور ج.ك. فلوكل، دانشمند انگليسي، به سفارت ايران در لندن نوشت:

خوشوقتم كه به شما خبر دهم ايشان پس از چهار سال تحصيلات ومطالعات فني و تخصصي، اكنون از طرف موسسة پيسكاناليز به عنوان متخصص مشكلات رواني به رسميت شناخته مي‌شود.

دكتر صناعي در سال 1332، سمت سرپرستي دانشجويان ايراني و وابستة فرهنگي ايران در انگلستان را به طور افتخاري پذيرفت. در سال 1333 به عضويت انجمن بين المللي پيسكاناليز انتخاب گرديد.

حوزة علاقه او Attitude بود كه خودش در كتاب «فرد در اجتماع» (1347)، معادل بازخورد را براي آن به كار برد. بين سال‌هاي 1950 تا 1952 ميلادي، چهار مقالة جدّي در زمينة بازخوردها منتشر كرد. اگر به عناوين اين چهار مطالعه دقت كنيم، متوجه مي‌شويم كه سه تاي آن‌ها با روش تجربي انجام شده و در مجلات معتبر چاپ شده‌اند.

Sanai, M. (1950). An experimental study of politico – Economic attitudes. International of Opinion an Attitude Research, 4, 563-577.

Sanai, M. (1951), An experimental study of social attitudes. Journal of social psychology, 34, 2,4.

Sanai, M. (1952), Empirical study of political, religious and social attitudes. British Journal of psychology, statistical section, 5, 82, 92.

Sanai, M. (1952), The relation between social attitudes and characteristic of personality. Journal of social psychology, 36, 3-13.

 

او پس از بازگشت به ايران به سمت دانشياري دانشگاه تهران پذيرفته شد. در ضمن تدريس، موسسة روان‌شناسي دانشگاه تهران را بنيان‌گذاري كرد. نمي‌دانم در اين موسسه كه امروزه نام ديگري دارد، آيا از بنيان‌گذار آن يادي مي‌شود؟

دكتر صناعي سخت در تلاش بود كه موسسة روان‌شناسي بتواند به آخرين كتاب‌هاي علمي در اين زمينه دست يابند و مهمترين نشريات ادواري را گرد آورد. به گواه برخي از دانشجويان با گذشت سال‌ها، هنوز هم كتابخانة موسسة روان شناسي دانشگاه تهران يكي از غني ترين كتابخانه‌ها از نظر منابع كلاسيك روان‌شناسي در ايران است.

دكتر صناعي ذهني نقاد و تيربين داشت و برخي از مقاله‌هاي او ماية دردسرش مي‌شد. به عنوان مثال مي‌توانيد به مقاله او تحت عنوان «چند نكته دربارة دانشگاه» (مجله سخن، دورة دهم، شماره نهم، آذرماه 1338، صفحات 905-913) مراجعه كنيد تا ببينيد او نيم قرن قبل دربارة دانشگاه چه ايده‌‌هايي داشت و چگونه نظرات خود را ابراز مي‌كرد. دكتر صناعي در بخشي از اين مقاله مي‌نويسد:

… اما آموختن اصول وعلم فنون به دانشجويان تنها يكي از وظائف تربيتي دانشگاه است. اجتماع به افرادي نيازمند است كه در درجه اول منش راست و درست داشته باشند و واجد خصائل لازم اخلاقي و اجتماعي و سياسي باشند… آشكار است كه دانش و هنر وقتي مي‌تواند سودي به اجتماع برساند كه صاحب آن فرد، «آدمي» باشد. (ص907)

دكتر صناعي در ادامة همين بحث دربارة معلمان دانشگاه (مجلة سخن، دورة دهم، شمارة يازدهم و دوازدهم، بهمن و اسفند، 1338) مي‌گويد:

بايد معلم دانشگاه در رشته‌اي كه مي‌خواهد تدريس كند درست تحصيل كرده باشد و از آخرين اكتشافات علم در رشته خود آگاه باشد. اما اين كافي نيست. نيز بايد مدتي در رشته كار خود تحقيق كرده باشد. (ص1145).

همانطور كه در ابتداي اين مطلب گفته شد، دكتر صناعي را پژوهندگان و اساتيد رشته‌هاي ادبيات و فلسفه بيشتر مي‌شناسند و از آثار او وانديشه‌هايش آگاه هستند.

داريوش آشوري (1375) كه دستي توانا در واژه سازي و واژه‌يابي دارد، دربارة دو اصطلاح mediocre , mediocrity مي‌نويسد:

گويا اوّلين بار محمود صناعي در برابر اين دو اصلاح از واژه هاي خوش ساخت «ميانمايگي» و «ميانمايه» استفاده كرده است.

اين دو واژه كه امروزه گروهي از نويسندگان و مترجمان به كار مي‌برند، نشان دهنده آن است كه چگونه به ياري ذوق درست و دانش، از مايه‌هاي طبيعي و فرا دست زبان بهترين و رساترين و زيباترين واژه‌ها كه با طبع اهل زبان سازگار است، بيرون مي‌جوشد.(ص160)

دكتر جلال متيني (1357،ص128-159) برخي از آثار محمود صناعي را در جلد دوّم كتاب «نمونه‌هاي از نثر فصيح فارسي» آورده است و نام او را در كنار بزرگان ادبيات ايران مثل علي دشتي، نصرالله فلسفي، دكتر عبدالحسين زرين كوب، دكتر محمد علي اسلامي ندوشن، دكتر احسان يارشاطر، دكتر غلامحسين يوسفي، دكتر علي اكبر فياض و دكتر سيد فخرالدين شادمان، قرار داده است.

دكتر سيدمحمد دبير سياقي (1374) در كتاب «گفتارهاي آموزنده و دلاويز: گزيده مقالات معاصران»، سه مقاله از دكتر صناعي را در كنار آثار عباس اقبال آشتياني، سعيد نفيسي، نصرالله فلسفي، محمد علي جمال زاده و محمد حجازي، قرار داده است.

خشايار ديهيمي (1379) كه از مترجمان برجسته در حوزه آثار فلسفه سياسي است، در مقدمة كتاب «فلسفه سياسي استوارت ميل» به ترجمة محمود صناعي از كتاب «دربارة آزادي» اشاره مي‌كند و مي‌نويسد:

ترجمة مرحوم دكتر محمود صناعي بسيار خوشخوان روان و سليس است. (ص 8)

از ويژگي‌هاي برجسته ترجمه دكتر صناعي بايد به جذابيت، خوش آهنگي و سياليت آن اشاره كرد. البته دربارة دقت ترجمه‌هاي او نمي‌توان اظهار نظر كرد مگر اين كه آثار او را با متن اصلي تطبيق دهيم.

فرامرز برزگر (1339، ص 265 تا ص278) در جلد اوّل كتاب «شاهكارهاي ترجمه فارسي معاصر» به دونمونه از ترجمه‌هاي محمود صناعي اشاره مي‌كند و از آن‌ها به عنوان شاهكار ترجمه ياد مي‌نمايد.

دكتر صناعي اكثر مقاله‌هاي خود را در مجله سخن چاپ و منتشر مي‌كرد. مضمون اكثر مقاله‌هاي او اجتماع، تربيت ملي، آزادي و نقادي وضعيت موجود بود. آيزنگ زماني گفته بود كه روان شناسي علم ناب نيست. بنابر گفته آيزنك شايد بتوان اين گونه نتيجه‌گيري كرد كه علم روان‌شناسي نيازمند اطلاعات پشتوانه‌اي مستحكمي است تا بتوان از آن در گره گشايي مسايل فردي و اجتماعي كمك گرفت. دكتر صناعي بنا به مقاله‌هايش مي‌توان گفت كه در چند زمينه، توانايي و تبحر خاصي داشت. او حتي در زمينة شعرسرايي نيز طبع خودش را آزمود و شعرهايش را با نام مستعار «فرهود هونر» در مجله سخن چاپ مي‌كرد. در اين قسمت به دو بند از قطعه‌اي با عنوان «بده‌ اي اي ساقي» سرودة دكتر صناعي اشاره مي‌كنيم:

 

بده‌ اي ساقي عيسي دم امشب

مرا يك جرعه از پيمانة عشق

بخوان اي دايه تاخواب خوش آرد

به چشم خسته‌ام افسانة عشق

به دانشمند مجلس گو بخواند

حديث دلكش جانانة عشق

مبارك باد باغي كاندر آن باغ

نرويد رستني جز دانه عشق

طبيبا مرهم دل‌هاي خسته

طلب مي‌كن ز رحمتخانة عشق

نه در طومار جالينوس و بقراط

كه عيسي را نه قاروره ست و نشتر

نشستم با فقيهان و نديدم

به غير از نخوت و فكر محجّر

برفتم با كليمان و نخواندم

به جز بحث و جدل حرفي فراتر

حقيقت در دل عشاق جستم

در آنجا عالمي ديدم منور

نشاط انگيز چون لبخند كودك

روان پرور به سان مهرة در

حديث عشق را در دل توان خواند

نه در مكتب تواند خواند و نه در دفتر

                                   

دكتر محمود صناعي به دعوت دكتر غلامحسين صديقي در «موسسة مطالعات و تحقيقات اجتماعي» به تدريس روان­شناسي اجتماعي پرداخت و رياست گروه روان‌شناسي در اين موسسه را بر عهده گرفت. زماني كه آنا فرويد مي‌خواست موسسه فرويد را بنيان­گذاري كند از دكتر صناعي دعوت كرد تا به عنوان مشاور، اين موسسه را ياري دهد. به همين دليل در سال 1348 به خارج كشور رفت و در سال 1364 در لندن درگذشت.

از دكتر صناعي آثاري به جا مانده كه به آن‌ها اشاره مي‌كنيم:

1.       هرلدلسكي: يادي از استاد. انتشارات سخن (نخستين سال چاپ، 1332). ناياب

2.       مهماني و چهار رسالة ديگر از افلاطون، انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب (نخستين سال چاپ 1334).

3.       فدروس و سه رسالة ديگر از افلاطون، انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب (نخستين سال چاپ 1336).

4.       آزادي فرد و قدرت دولت، انتشارات سخن (نخستين سال چاپ، 1338).

5.       در آزادي سازمان انتشارت كتاب‌هاي جيبي (نخستين سال چاپ، 1340). ناياب.

6.       اصول روان‌شناسي، انتشارات شركت سهامي نشر انديشه (نخستين سال چاپ، 1342).

7.       فرد در اجتماع، انتشارات زوّار (نخستين سال چاپ، 1347). ناياب

8.        روان‌شناسي آموختن، شركت سهامي كتاب‌هاي جيبي (نخستين سال چاپ، 1349). ناياب.

9.       فردوسي استاد تراتژدي، انتشارات موسسة روان‌شناسي دانشگاه تهران (نخستين سال چاپ، 1348). ناياب.

10.   آزادي و تربيت، انتشارات امير كبير (نخستين سال چاپ؟). ناياب.

11.   فلسفه علمي، پيشگفتار جلد اوّل، شركت سهامي كتاب‌‌هاي جيبي (نخستين سال چاپ1338). ناياب.)

 فلسفه علمي (روش تعبير خواب در جلد دوّم) شركت سهامي كتاب‌‌هاي جيبي (نخستين سال چاپ1338). ناياب.

 

 

  
آشنایی با روانشناسان ایرانی
آلبوم تصاویر
??? ????? ??????? ??????? ??? ?????? ??????
تازه های کتاب
چکیده پایان نامه دکتری
بحث ویژه
طراحی سایت: متخصص سئو    آمار بازدید سایت: